Bombardeer de Taliban naar de onderhandelingstafel

12 oktober 2010

Er wordt zwaar gevochten in Kandahar. Honderden Taliban commandanten en strijders zijn gedood en hele gebieden worden schoongeveegd. Generaal David Petreaus, de hoogste militaire baas in Afghanistan, straalt optimisme en zelfvertrouwen uit als we hem ontmoeten. Volgens Petraeus hebben we nu de juiste strategie te pakken en staan alle neuzen eindelijk dezelfde kant op. We voeren een perfecte counter-insurgency campagne uit die binnenkort tot zichtbare resultaten zal leiden.

Het doel? De druk op de Taliban zo opvoeren dat zij bereid zijn te praten. Iedereen die ik de afgelopen dagen spreek in Kabul en Kandahar is voor onderhandelingen met de Taliban. Ministers van de Afghaanse regering, de EU, de VN, NGOs en kritische Afghaanse intellectuelen zijn het erover eens dat er een politieke oplossing moet komen voor dit nu al 9 jaar lang slepende conflict. En die bereik je alleen door te praten met de Taliban. De Taliban zijn onlosmakelijk deel van de Afghaanse bevolking. Zij zullen een plekje moeten krijgen in het nieuwe politieke bestel. Inclusiviteit, verzoening en reintegratie, zijn de buzzwoorden in Afghanistan. Ook de militairen beseffen dat het success van een counterinsurgency campagne alleen bestendigd kan worden door een politieke oplossing.

Iedereen wil praten met de Taliban. Maar niet alle Afghanen die ik spreek onderschrijven de noodzaak en wijsheid van voorafgaande harde militaire acties om de Taliban naar de onderhandelingstafel te dwingen.  Hekmat Karzai, directeur van het Centre for Peace Studies in Kabul, waarschuwt dat de mid-level Taliban die nu gedood zijn, vervangen worden door jongere radicalere Taliban, die minder bereid zijn tot praten en minder geworteld zijn in de Afghaanse samenleving.  Ook leiden aanvallen van NAVO troepen tot nachtelijke wraakacties van de Taliban waarbij vooral tribale leiders en dorpsoudsten omgebracht worden. De traditionele leiders zijn de ruggegraat van de tribale samenleving in Zuid Afghanistan. Zij zijn keihard nodig om een brug te slaan naar het lokale bestuur dat door de Afghaanse regering wordt aangesteld en dat het vertrouwen van de bevolking moet zien te winnen. Militaire acties zijn wat hem betreft geen voorwaarde voor onderhandelingen. Hoe eerder er onderhandeld wordt hoe beter. De 70 leden van de verleden week opgerichte Hoge Vredesraad zouden erop uit moeten trekken om via hun contacten in de provincies de Taliban ervan te overtuigen te praten. Momenteel kan 50% van hen niet terug naar hun districten omdat de situatie te onveilig is. ISAF zou hen moeten beschermen in plaats van vechten. Dit zou meer kans van slagen hebben, volgens Hekmat.

De Amerikanen hebben haast. President Obama heeft beloofd dat de terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Afghanistan in juli 2011 begint. President Karzai wil dat is in 2014 de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in Afghanistan overgedragen is aan de Afghanen. In November tijdens de NAVO top in Lissabon wordt het begin van de transitie aangekondigd. In een training centrum worden op elke willekeurige dag 20.000 Afghaanse soldaten getraind. Na een cursus van 7 weken worden zij naar het Zuiden gestuurd om samen met de NAVO troepen te vechten. Per maand worden er 6000 nieuwe soldaten afgeleverd.

Of de strategie van Generaal Petraeus van een harde militaire aanpak gekoppeld aan het vooruitzicht van onderhandelingen zal slagen hangt af van een aantal factoren. Bepalend is vooral de reactie van de bevolking op het verdrijven van de Taliban uit gebieden die lange tijd door de Taliban gedomineerd zijn en waar de Afghaanse regering niet of amper aanwezig was. Er zijn ook gebieden waar de bevolking uit frustratie met een corrupte Afghaanse overheid de kant van de Taliban had gekozen.  Als een nieuw lokaal bestuur, gesteund door Afghaanse  politie en westerse troepen, de bevolking een stukje veiligheid en basisvoorzieningen kan bieden, kan ze het vertrouwen van de lokale bevolking winnen. Maar dit gebeurt niet van de ene op de andere dag.  Het vestigen van een bepaalde mate van goed bestuur is de sleutel tot het bestendigen van wat militair bereikt is. De tweede factor is Pakistan. Zolang de Taliban schuilplaatsen heeft in Pakistan en Pakistan de extremistische groepen ziet als instrument om invloed in buurlanden uit te oefenen is de strijd in Afghanistan nog niet gestreden. Ook andere buurlanden zoals Iran zullen guaranties eisen dat hun belangen gewaarborgd zijn. Maar de belangrijkste vraag is wat de Taliban te winnen hebben bij onderhandelingen. Er lopen al langer contacten met vertegenwoordigers van de regering Karzai. In Kabul wordt zelfs al een datum genoemd, begin volgend jaar. Duidelijk is dat de echte onderhandelingen plaats zullen vinden tussen de VS en de Taliban.