China: Wolf in schaapskleren?

23 april 2009

Deze week waarschuwde de AIVD, de Nederlandse geheime dienst, voor spionage activiteiten door China. Overheden, kennisinstellingen, en bedrijven in Nederland zijn volgens de dienst doelwit. Allerhande kennis wordt vergaard via het opbouwen en onderhouden van een netwerk van relaties. Een beproefde methode. Guanxi, het Chinees voor netwerk, was een van de eerste woorden die ik leerde toen ik in China werkte, jaren terug.

Ook probeert China druk uit te oefenen op de Nederlandse besluitvorming, concludeerde de AIVD. Dat ondervonden de afgelopen weken ook onze Kamerleden. Een voor een werden zij op het matje geroepen bij de Chinese ambassadeur. De reden? De uitnodiging van de Kamer aan de Dalai Lama hen toe te spreken. China schreef een brief aan de voorzitter van de Kamercommissie van Buitenlandse zaken, de heer Ormel, waarin in bedekte termen gedreigd werd met economische sancties.

China ziet het parlement als een hoge instantie, analoog aan het Chinese Volkscongres, dat feitelijk een verlengstuk van de communistische partij is die in China de regering vormt. Het formele onderscheid dat wij maken tussen Kamer en regering speelt bij hen niet. Dat ze dus hier de kamer aanspreken is meer dan symboliek.

Maar een actieve Chinese ambassadeur vindt hier een assertieve kamer tegenover zich. De Kamer gaat erg goed om met de dreigende sancties die hen zelf treft: het geplande bezoek van een Kamerdelegatie aan China in juli dit jaar zal wel verplaatst worden. De Kamerleden reageerden laconiek: dat moet dan maar, we moeten wat over hebben voor onze principes. Wij bepalen zelf wel wie we uitnodigen. De Dalai Lama in een achterafzaaltje ontvangen? Geen denken aan. Kamervoorzitter Verbeet zegt dat zij er persoonlijk voor heeft gezorgd dat hij met alle egards zal worden ontvangen in Oude Zaal. In het openbaar. "Leg de Rode Loper maar uit" zei Mariko Peters in NOVA. Dat officiele eerbetoon vinden de Chinezen nog het ergst. China voelt zich sterk. In de wereldcrisis heeft het de troefkaart van de economie en de financiele reserves in handen. De economische crisis wordt in China opgevat als een gevaar maar vooral ook een kans. Een kans om goedkoop bedrijven te kopen om kennis en invloed te vergaren, om toegang tot grondstoffen te krijgen en de toevoer van energie zeker te stellen. Dit alles om de motor van de economie draaiende te houden. Want het risico van verminderde economische groei is sociale instabiliteit in China. Deze kan veroorzaakt worden door onrust op het platteland, vooral onder de miljoenen interne migranten wier contracten na Chinees Nieuwjaar niet meer verlengd zijn. Volgens Chinese bronnen wordt dit aantal geschat op zo'n 20 miljoen. Een andere bron van instabiliteit zijn China's minderheden, met name de Uighuren en de Tibetanen. China regeert het Tibetaans autonome gebied (TAR) met keiharde hand: in de aanloop naar de 50ste herdenking van China's bezetting van Tibet, in maart jl., stuurde het duizenden veiligheidstroepen naar Tibet en sloot het land uit voorzorg hermetisch af.

De Dalai Lama wordt persoonlijk verweten een wolf in schaapskleren te zijn die nog steeds de onafhankelijkheid van Tibet nastreeft. En marge van de G-20 trok de Franse President Sarkozy na zijn uitstapje met de Dalai Lama publiekelijk het boetekleed aan en beloofde zich netjes aan de een-China politiek te houden. Het zou onze ministers sieren als zij ook hun rug recht hielden voor Chinese druk en de Dalai Lama met alle egards van een Nobel Vredesprijswinnaar ontvingen. Zoals hun collega's tien jaar geleden. De consequenties zijn over het algemeen meer politiek dan economisch van aard. In deze tijden van crisis heeft China Nederland even hard nodig als andersom.