De blik naar buiten

16 april 2010

 

Als we niet uitkijken, staan we als Nederland en Europa aan de kant. Politieke partijen die oproepen tot naar binnengerichtheid, korten op Europa en ontwikkelingssamenwerking lijken ferme taal uit te slaan maar schaden uiteindelijk onze belangen, welvaart en welzijn. De wereld om ons heen verandert. Alleen als we die veranderende internationale context begrijpen en investeren in de kansen die dit biedt, komen we sterker uit de crisis. Nederland moet aantrekkelijk blijven voor investeerders, handelaren, bondgenoten en straks, als de vergrijzing toeslaat, voor (kennis)migranten. Dat betekent investeren in Europa, in goede relaties met bondgenoten en in stabiliteit en ontwikkeling elders in de wereld.

Het idee dat we eerst orde op zaken stellen onder de kaasstolp is achterhaald. Als negende handelsnatie en 16^de economie ter wereld kan Nederland niet zonder de wereld. Een blik op de internationale handelskaart van Nederland op de website van het Centraal Bureau voor de Statistiek bevestigt dit.

De Nederlandse export bedroeg vorig jaar 309,8 miljard euro en onze import 275,8 miljard euro. Het grootste deel van de Nederlandse handel vindt plaats binnen Europa, vooral met Duitsland, Engeland, België en Frankrijk. Maar ook in mindere mate met Oost-Europese landen. Investeren in een politiek en economisch sterk Europa, inclusief de nieuwe lidstaten, is dus in ons belang. Korten op afdrachten aan Europa is iets wat politiek misschien lekker bekt maar uiteindelijk penny wise pound foolish is. Wij krijgen er namelijk heel veel welvaart voor terug.

Onze afdrachten aan Europa bedragen zo’n 5.1 miljard euro per jaar. Meer dan wat we aan Europese subsidies terugkrijgen. In die zin zijn wij netto-betaler. Maar de interne Europese markt draagt volgens het Centraal Plan Bureau (CPB) wel 4-6 % bij aan ons Bruto Binnenlands Product (BBP). Al gauw een slordige 23-35 miljard euro! Het CBP verwacht dat dit op de lange termijn zelfs kan oplopen tot 17 %.

Verder drijven wij een aanzienlijk deel van onze handel met Azië, Noord-Amerika, het Midden-Oosten en Afrika. Ontwikkeling, welvaart, een functionerend rechts- en financieel systeem en politieke en sociale stabiliteit in deze regio’s is dus niet alleen solidair en een zaak van goed fatsoen maar ook in ons belang. De chaos in Somalië kost ons klauwen met geld om onze aanvoerroutes over zee te beveiligen en zo onze import en export zeker te stellen. Deze internationale escort service is dure symptoombestrijding die op termijn niet vol te houden is. Een duurzame oplossing ligt in de opbouw van een functionerende en legitieme staat en sociaal-economische ontwikkeling. Daarom is bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking kortzichtig. Het moet niet minder, juist nu niet, wel anders.

Ongeveer 1 miljard mensen leven in zogenaamde fragiele of falende staten. Deze mensen doen niet mee aan de mondiale ontwikkelingen en kosten de international gemeenschap volgens recent onderzoek van de Universiteit van Maryland zo’n 186 miljard euro. Nog naast de veiligheidsrisico’s die zulke onbestuurde gebieden (black holes) vormen. Internationale samenwerking moet erop gericht zijn dat mensen gesterkt worden in hun capaciteit zodat ze wel mee kunnen doen. Dat betekent ook een vrijere wereldmarkt met een level playing field voor alle landen, het afbouwen van Europese landbouwsubsidies die de markt verstoren en het tegengaan van de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering. Maar ook het afdragen van belasting door multinationals in landen waar zij werkzaam zijn, het betrekken van bedrijven in de bevordering van duurzaamheid en respect voor de mensenrechten en een sterkere vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden in internationale fora. Ontwikkelingssamenwerking moet vraag gestuurd zijn, op basis van de behoeften van mensen die het uiteindelijk zelf moeten doen.

Nederland, met zijn open economie, kan het zich niet permitteren zich achter de dijken terug te trekken. Nederland is een delta, strategisch gelegen aan de zee, voorland van België en Duitsland en doorvoer- en handelsland bij uitstek. Nederland dankt zijn welvaart aan zijn internationale activiteiten en houding. Chinezen doen graag handel met Nederland omdat Nederland zijn zaakjes goed op orde heeft, vreemde talen spreekt en open staat voor buitenlanders. Tolerantie is ons handelsmerk. Er geen kaasstolp is waar we ons onder kunnen verschuilen. Alleen door de blik naar buiten te richten en ons niet achter de dijken te verschansen komen we sterker uit de crisis.