Einde oefening in Irak

1 september 2010

Vandaag eindigt operatie Iraqi Freedom, de controversiele gevechtsmissie, die begon met de onrechtmatige inval in Irak in maart 2003. De beeindiging van de missie is vooral symbolisch en psychologisch van belang. Op de grond in Irak verandert er niet zoveel.

 

President Obama lost met de terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Irak – een ‘war of choice’- een verkiezingsbelofte in. Dat is belangrijk voor binnenlands-politieke redenen. De mid-term verkiezingen komen eraan en de popularteit van de President staat onder druk. Obama heeft zich vanaf het begin verzet tegen de oorlog in Irak. In 2002, als Illinois State senator, sprak hij zich tijdens een anti-oorlogs betoging in Chicago uit tegen deze ‘domme’ oorlog. “I know that even a successful war against Iraq will require a US occupation of undetermined length, at undetermined cost, with undetermined consequences. … I am not opposed to all wars. I’m opposed to dumb wars.”

 

Irakese Minister Pesident Maliki noemde het einde van Operatie Iraqi Freedom vandaag een essentiele stap naar volledig herstel van de Iraakse soevereniteit en onafhankelijkheid. “Today Iraq is sovereign, independent and takes its own decisions for the present and future," zei hij. Formeel eindigde de bezetting van Irak al in juni 2004, door middel van een resolutie van de VN Veiligheidsraad. De VN hadden dit als voorwaarde gesteld om terug te keren naar Irak en hun werk te hervatten. Kofi Annan weigerde een verlengstuk van de Amerikaanse bezetting te zijn. De VN hadden Irak verlaten nadat een van hun topdiplomaten, Sergio Vierra di Mello, in augustus 2003 bij een aanslag in Baghdad om het leven kwam.

 

De terugtrekking is daarom vooral symbolisch: veel van de veiligheidstaken van de Amerikaanse troepen waren al overgedragen aan de Iraki's. Al meer dan een jaar voerde de Amerikanen geen zelfstandige gevechtsoperaties meer uit. Verder blijven zo’n 50.000 Amerikaanse troepen in Irak. De missie heeft een nieuwe naam maar met zo’n grote troepenmacht blijft de VS een machtsfactor van betekenis in Irak. De missie mag dan formeel gericht zijn op advies en ondersteuning, de Amerikanen zullen niet werkeloos toezien hoe Irak afglijdt. Stabiliteit in Irak blijft een Amerikaans strategisch belang.

 

Verantwoordelijkheid voor de veiligheid van Irak is nu in Iraakse handen. De VS zijn niet langer verguisd bezetter noch handige bliksemafleider voor eigen politiek en veiligheidsfalen. President Obama benadrukte in zijn speech vanuit de Oval Office dat het tijd is voor een nieuwe benadering ten aanzien van Irak waarin diplomaten, ontwikkelingswerkers en civiele adviseurs de hoofdrol spelen. “Indeed, one of the lessons of our effort in Iraq is that American influence around the world is not a function of military force alone. We must use all elements of our power -including our diplomacy, our economic strength, and the power of America's example -to secure our interests and stand by our allies,” zei hij.

 

Het is hoog tijd voor een meer civiele benadering in Irak. Want de uitdagingen zijn vooral politiek en economisch. Zeven en een half jaar na de Amerikaanse inval is er nog steeds geen sprake van politieke en sociale stabiliteit. Vijf maanden na de verkiezingen is er geen Iraakse regering. Pogingen om een regering te vormen die de verschillende bevolkingsgroepen en religieuze stromingen vertegenwoordigt, zitten muurvast. De relatie tussen Arabieren en Koerden, alsook tussen Shii en Sunni moslims is gespannen. Interne grenzen zijn betwist. Verhoudingen met buurlanden Iran en Turkije complex. Corruptie is wijdverbreid en aan basisvoorzieningen zoals electriciteit en water is een groot gebrek. De afgelopen maanden zijn gerichte aanslagen tegen bestuurders, politici, politie en journalisten door Al-Qaida en militia groepen weer toegenomen. Dit schrikt hoogopgeleide Irakezen die nodig zijn voor de opbouw van hun land af terug te komen.

 

Het is in ons belang en dat van de Irakezen dat we betrokken blijven bij Irak. Als internationale gemeenschap en ook als Nederland. Door bij te dragen aan de NAVO politie trainingsmissie bijvoorbeeld, of een mogelijke VN-vredesmacht voor Iraaks Koerdistan, waarover in de achterkamers wordt nagedacht. Nu onze militairen terug zijn uit Afghanistan zijn deze opties de moeite van het overwegen waard.