Impressies van een reis naar Nepal

1 januari 2009

Met ieder uur dat de 'powercuts' verlengd worden neemt het draagvlak voor de nieuwe regering af. Nieuwe regering? Nepal heeft toch elk jaar een nieuwe regering? De Congrespartij en de communisten grossieren al twintig jaar lang in afgezette regeringen. En het bekende gezegde "of je nu door de hond of de kat gebeten wordt" heeft voor de gemiddelde Nepalees een wel heel wrange bijsmaak. Het monsterverbond tussen de oude politiek en de koning heeft de arme Nepalees geen rupee extra opgeleverd. Gevolg: een straatarm land dat geteisterd wordt door corruptie en een totaal gebrek aan publieke voorzieningen.

Nu mag kameraad Prachanda het proberen. Het is een voor Nepal nieuw experiment. Het is nog maar drie jaar geleden dat de maoistische guerilla strijder zich voor het eerst in Kathmandu waagde. Tien jaar lang was hij de meestgezochte terrorist en stond er tien miljoen rupee op zijn hoofd. Prachandra voerde zijn revolutie vrijwel op eigen krach; een aanbod van steun van de Pakistaanse geheime dienst (ISI) sloeg hij af. Hij zag zich als de leider van een nationalistische volksbeweging ('Prachanda path'). De oude partijen sloten in 2006 een deal met Prachanda. Zij vergaten de gruwelijkheden die hij beging tegen politie en burgers op het platteland en stemden ermee in de koning af te zetten. In ruil daarvoor legde Prachanda de wapens neer. De nieuwe grondwetgevende vergadering toonde daadkracht en riep op de eerste zittingsdag in de zomer van 2008 de republiek uit. De koning moest zijn paleis uit en woont nu in een bescheiden villa in een buitenwijk van Kathmandu. In tien jaar transformeerde Prachanda Nepal van de 239 jaar oude Shah dynastie in een federale democratie. Dat is op wereldschaal uniek. Verwachtingen zijn dus ook hooggespannen. 1 januari 2009: Ik loop langs het verlaten paleis. Er schijnt nog een oude tante van de koning te wonen. Er staan nog twee schildwachten maar verder is van de oude glorie, die ik ken uit de tijd dat ik voor de Verenigde Naties (VN) in Kathmandu werkte, weinig meer over. Het paleis ligt aan het einde van de statige Durbar Marg. Daar bezoek ik een vriendin die een winkel heeft. Zij is geschokt, kwaad. Ze vertelt wat niet in de kranten staat. Dat de maoisten een illegal brigade van "belastinginspecteurs" hebben. De leden van de jeugdliga gaan met medeweten van Prachanda de deuren langs om een extra bijdrage aan de revolutie te eisen. Mijn vriendin weigert deze te betalen en schreef een woedende brief aan Prachanda. Zij is een van de weinigen die durft te weigeren. Haar familie vreest voor haar leven en ziet haar het liefst uit het land vertrekken. Maoistische jeugd valt de laatste tijd ook kritische journalisten lastig en valt zelfs soms binnen bij redacties van kranten. Dit zijn nog maar enkele van de problemen van een economie die amper meer draait. Benzine, water, elektriciteit, alle basisbehoeften zijn schaars. In de tijd dat ik in Kathmandu was, rond oud en nieuw, werd aangekondigd dat rantsoenering van elektriciteit tot 16 uur per dag zou worden opgevoerd. De stroom is meestal alleen ‘s nachts beschikbaar. Naai ateliers en andere kleine bedrijfjes hebben hun werkuren al naar de nacht verplaatst. In de eerste jaren van de maoistische guerilla werkte ik voor de VN in Kathmandu en de verafgelegen gebieden van de Himalaya. Toen mopperden wij wel eens als we vier uur geen stroom hadden. Nu is geen stroom eerder regel dan uitzondering. De democratische republiek Nepal is een half jaar oud. Voorlopig heeft de nieuwe regering het voordeel van de twijfel. De kracht van het Nepalese volk is haar hoop. In de bergen had Prachanda tien jaar maar die tijd is hem nu niet gegund. Het leiden van een democratische regering kan wel eens moeilijker blijken dan het leiden van een guerilla oorlog.