NAVO strategie Afghanistan kleine kans van slagen

25 oktober 2010

Heeft de counterinsurgency strategie die de NAVO in Afghanistan tegen de Taliban voert, kans van slagen? De Amerikaanse Generaal David Petraeus, de hoogste militaire baas in Afghanistan, is ervan overtuigd. “Eindelijk voeren we de perfecte strategie uit en staan alle neuzen dezelfde kant op.” De strategie: Door ‘kill or capture’ operaties het middenkader van de Taliban uitschakelen. Dat moet de druk op de Taliban zo opvoeren dat voetsoldaten de strijd staken en terug gaan naar hun dorpen (reintegratie) en de leiders bereid zijn te praten met de Vredesraad van President Karzai (verzoening). Gebieden die schoongeveegd zijn, worden gestabiliseerd door er ‘acceptabel’ Afghaans bestuur te vestigen dat het vertrouwen van de bevolking wint. Het doel: de Taliban zodanig te verzwakken dat de Afghaanse regering het zelf aankan en wij kunnen vertrekken.

Het optimisme van Generaal Petraeus is aanstekelijk maar overtuigt niet. Een aantal belangrijke factoren staan het succes van zijn strategie in de weg. Kort gezegd zijn dit het gebrek aan goed bestuur, de weerbaarheid van de Taliban, de rol van Pakistan en de internationale tijdsdruk.

Bepalend voor het success van de strategie is de reactie van de bevolking op het schoonvegen van hun dorpen en valleien en het vestigen van centraal gezag. In het Zuiden van Afghanistan vinden operaties plaats in gebieden die lange tijd door de Taliban zijn gedomineerd of waar de bevolking uit frustratie met een corrupte Afghaanse overheid de kant van de Taliban had gekozen. Ook al zien sommige Afghanen de Taliban graag gaan, het vertrouwen van die bevolking win je zomaar door vanuit Kabul een goeverneur en politiechef aan te stellen. De regering Karzai is gehaat in Kandahar en bezit geen enkele legitimiteit. De regering wordt vooral in verband gebracht met criminele netwerken en corruptie. Het vestigen van acceptabel bestuur om een gebied te stabiliseren is de grootste uitdaging voor het welslagen van de NAVO missie.

Ten tweede zijn de Taliban ongelofelijk taai. Ondanks de indrukwekkende bodycount die we van General Petraeus kregen -293 Taliban leiders en 857 Taliban strijders gedood in de afgelopen 3 maanden- zijn er geen concrete succesverhalen van gebieden waar operaties hebben geleid tot stabiele gebieden onder Afghaans bestuur. Nieuwe, vaak radicalere Taliban strijders die minder bereid zijn tot praten, nemen het stokje over. In een aantal gebieden hebben de Taliban hun aanvoerroutes verlegd. Taliban activiteit verplaatst zich ook naar de voorheen rustige districten in het Noorden van Afghanistan. Ook leiden aanvallen van NAVO troepen tot nachtelijke wraakacties van de Taliban tegen tribale leiders. Deze leiders zijn de ruggegraat van de tribale samenleving in Zuid Afghanistan. Zij zijn keihard nodig om een brug te slaan naar het lokale bestuur dat door de Afghaanse regering wordt aangesteld en dat het vertrouwen van de bevolking moet zien te winnen.

De derde factor is Pakistan. De achterdeur naar Pakistan staat wagenwijd open. Strijders zoeken er hun toevlucht en nieuwe strijders worden er vandaan gerecruteerd. Zolang de Taliban vrijplaatsen heeft in de onbestuurde tribale gebieden in het grensgebied van Pakistan en Afghanistan en Pakistan de Taliban ziet als een instrument om invloed in Afghanistan uit te oefenen is de strijd nog niet gewonnen. Een aantal belangrijke Taliban leiders bevinden zich eveneens in Pakistan. Veel Afghanen beschuldigen Pakistan ervan achter de opkomst van de Taliban in Noord Afghanistan te zitten. Onze relatie met Pakistan is dus van groot belang voor een oplossing in Afghanistan.

Dat er gepraat moet worden met de Taliban staat buiten kijf. Maar wat hebben de Taliban momenteel te winnen bij onderhandelingen? De afbouw van de international troepenmacht drijft wat er in Afghanistan gebeurt. Dat we er zijn voor onze nationale belangen is inmiddels iedere Afghaan duidelijk. Dat we weggaan ook. Op de aanstaande NAVO top in Lissabon zal het begin van de overdracht van verantwoordelijkheden aan de Afghaanse regering aangekondigd worden. De terugtrekking van Amerikaanse troepen begint in juli 2011 en het geduld van de bevolking in landen die troepen leveren raakt op. De Taliban wachten rustig af. Zij hebben de klok, wij de tijd, is een veelgehoord gezegde. Wat misschien werkte in Irak hoeft niet te werken in Afghanistan.