Smart Power: het nieuwe gezicht van de Amerikaanse buitenland politiek

25 februari 2009

Geen foto's van de kersverse Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Clinton in de woestijn tussen zwaarbewapende mannen in het groen maar temidden van Zuid-Koreaanse studenten op een universiteit voor vrouwen en Indonesische schoolkinderen. Direct na de inauguratie van Obama domineren sterke mannen het buitenlands beleid: vice-president Joe Biden op de veiligheidsconferentie in Munchen, de nieuwe afgezant Holbrooke in Afghanistan, Pakistan en India, afgezant Mitchell in het midden-oosten en minister Gates op de NAVO top van defensieministers in Litouwen. President Obama heeft aangekondigd de viering van het 60ste bestaan van het bondgenootschap in April bij te zullen wonen. Minister Clinton hield wijselijk haar kruit droog. Zij strijdt niet zoals haar voorgangster, Condoleeza Rice, om de eer in het midden oosten. Brandhaarden zoals Afghanistan en Pakistan, en het Israelisch-Palestijns conflict heeft zij uitbesteed aan topdiplomaten Holbrooke en Mitchell. Dit geeft haar de vrije hand om een nieuwe koers te varen en op haar eigen manier het buitenlands beleid van de Verenigde Staten gestalte te geven. Hillary Clinton is niet door 11 september besmet. Zij kan de uitroeing van het terrorisme als speerpunt van het buitenlands beleid verre van zich laten. Het is niet langer "of je bent voor ons of tegen ons." De 'axis of evil' komt in haar vocabulair niet voor. Zij wendt haar smart power aan om nieuwe allianties te smeden die de VS gezien de veranderende machtsverhoudingen in de wereld en de huidige financiele crisis broodnodig heeft; met China en met andere belangrijke spelers in Azie. Het Pentagon heeft niet langer het voortouw en diplomatie staat weer hoog op de agenda, of het nu gaat om Iran, Rusland of Pakistan. Door deze eigen koers te varen belichaamt en versterkt Clinton de uitstraling die Obama wereldwijd heeft: inspiratie tot hoop en optimism. Voor de vrouw die tot voorkort met Obama om de macht in het Witte Huis streed, een bewonderingswaardig staaltje van relativering en politieke strategie. Dit werd nog eens onderstreept door de opmerkelijke uitkomst van een opiniepeiling die gehouden werd in de vier landen die Clinton bezocht op haar Aziatische tour: dat de VS het lichtend voorbeeld voor deze landen is van soft power. Soft power is een kwalificatie die tot voorkort het handelsmerk was van Europa: een neerbuigende typering die in schril contrast stond met de hard power van de VS. "America cannot solve the most pressing problems on our own, and the world cannot solve them without America ... We must use what has been called 'smart power,' the full range of tools at our disposal" zei Clinton tijdens haar confirmation hearing voordat ze als minister beedigd werd. Een voorbeeld van haar benadering bleek in China waar Clinton benadrukte dat kritiek op de schending van mensenrechten en de behandeling van Tibetanen niet in de weg kon staan van samenwerking om wereldwijde problemen zoals klimaatverandering en de economische crisis aan te pakken. Een holistische constructieve en consultatieve benadering dus. De uitgestoken hand zou wel eens effectiever zou kunnen zijn dan het opgestoken vingertje.